De vergeten IJsheilige: koude Sofie en haar dochters


De dagen tussen 11 en 14 mei worden IJsheiligen genoemd.In de volksweerkunde is het de overgang van (kans op) nachtvorst naar mooier weer. De dagen ontlenen hun naam aan de naam-/gedenkdagen van vier heiligen. In de 11e eeuw werd 15 mei ook vaak gerekend tot IJsheiligen. Dit was de dag van de heilige Sofia, met haar dochters Geloof, Hoop en Liefde.  

Het verhaal van Sofia

Er is veel onzekerheid over het leven en sterven van de heilige Sofia. Volgens de bekendste legende leefde ze ten tijde van de Romeinse keizer Hadrianus (117-138) in Milaan. Ze woonde daar samen met haar man en drie dochters Ze waren christen en behoorden tot de hogere kringen.

Na de dood van haar man, verdeelde Sofia haar bezittingen onder de armen en trok ze met haar dochters naar Rome om een marteldood te sterven. Haar dochters stierven als eerste en als Sofia drie dagen later hun graf bezoekt om te bidden, sterft ze ook. Dit zou in 135 zijn gebeurd.

Een ander verhaal spreekt over een Sofia die rond 304 stierf, tijdens de christenvervolgingen onder keizer Diocletianus. Mogelijk is dit een andere Sofia. Ook deze dame was trouwens een weduwe met drie (naamloze) dochters.

De naam Sofia komt uit het grieks: ‘Σοφα’ (Sophia) dat “Wijsheid” betekent.

Haar dochters: Geloof, Hoop en Liefde

De drie dochters van Sofia zijn vele eeuwen lang naamloos gebleven. Totdat ze in een verhaal uit de 8e eeuw bij hun namen worden genoemd: Fides, Spes en Caritas (= Geloof, Hoop en Liefde).

In de zesde eeuw is in de stad Constantinopel (het huidige Istanboel) een basiliek gebouwd, die werd toegewijd aan de ‘Haya Sophia’; de heilige wijsheid die met de heilige Sofia een herkenbaar gezicht heeft gekregen. Zij heeft, met haar dochters Geloof, Hoop en Liefde, de belangrijkste deugden van de christelijke godsdienst voortgebracht.

15 mei is de naamdag van Sofia

De vier vrouwen werden halverwege de achtste eeuw populairder toen een deel van hun relieken van Rome naar het Franse Straatsburg werden overgebracht. Dat zou gebeurd zijn op een 15e mei, waardoor dat de naamdag van de heilige Sofia werd. De dagen voor 15 mei staan bekend als koude dagen, zodat Sofia een aantal bijnamen kreeg: Koude Sofie en Sofia IJsvrouw

Legpatroon: de boodschap van heilige Sofia en haar dochters

Legpatroon heilige Sofia

Tarotkaart: De Wereld uit de Tarot of the Saints

Wil je weten wat Sofia en haar dochters jou kunnen vertellen? Pak je tarot- of orakelkaarten erbij en trek vier kaarten:

  1. Heilige Sofia – Welke boodschap moet jij op dit moment krijgen? En …
  2. Dochter Fides – … wat betekent dit voor jouw geloof of overtuigingen?
  3. Dochter Spes – … waar hoop je hierbij op?
  4. Dochter Caritas – … wie of wat steunt je?

Bijzonderheden of vragen? Zet deze onder dit artikel bij reacties.

Sofia met kinderenHoe herken je haar?

Sofia wordt vaak afgebeeld met haar drie dochters. Soms heeft ze het zwaard in haar handen, waarmee de vrouwen zijn omgebracht. Op andere afbeeldingen is Sofia te zien met een palm, als overwinningsteken van een martelaar, of een boek.

Haar drie dochters dragen soms ook de martelaarspalm of een zwaard. Ook kunnen ze de drie symbolen van geloof (kruis), hoop (anker) en liefde (hart) bij zich hebben.

IJsheiligen

In Nederland worden de dagen tussen 11 en 14 mei IJsheiligen genoemd. Deze aanduiding komt uit de volksweerkunde en markeert een overgangsperiode van (kans op) nachtvorst naar meer zomers weer. Het gewas staat in deze tijd in volle bloei, waardoor koud voorjaarsweer veel schade kan aanrichten. Natuurlijk kan er na 14 mei nachtvorst zijn, maar die kans is heel klein. IJsheiligen is een oud begrip. De eerste berichten hierover dateren van rond het jaar 1000.

De naam IJsheiligen komt van de naam-/gedenkdagen van heiligen. Het aantal dagen van IJsheiligen kan per land verschillen. In Nederland zijn dat vier dagen. In andere landen wordt meer waarde gehecht aan het heilige getal drie en is IJsheiligen ook drie dagen.

In sommige landen hoorde ook 15 mei tot de IJsheiligen. Inderdaad, de naamdag van St. Sofia. Zij was in de 11e eeuw beschermvrouwe tegen nachtvorst. In Duitsland is dit nog terug te vinden in de uitdrukking ‘Pflanze nie vor der kalten Sophie’ (vertaling: “Zaai/poot niet voor Koude Sofie”).

IJsheiligen bevroren grasDe vier IJsheiligen

Leave a comment

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *